De leerlingen van klas 2 van de leerlijn Technasium zijn gestart met een bijzondere nieuwe O&O-opdracht. Van ARTIS kregen zij de vraag om een nieuw verblijf te ontwerpen voor de Afrikaanse pinguïns. Een echte ontwerpuitdaging, want hoe maak je een verblijf dat in de eerste plaats goed is voor de dieren, maar waarin bezoekers de pinguïns tegelijkertijd zo goed en zo dichtbij mogelijk kunnen zien?
Het huidige verblijf van de Afrikaanse pinguïns voldoet niet meer aan de wensen van ARTIS. In het nieuwe verblijf moet veel meer ruimte komen voor natuurlijk gedrag. Zo moeten de pinguïns niet alleen kunnen zwemmen, maar ook echt kunnen duiken. Het landschap moet afwisselend zijn, met geschikte plekken om te rusten, klimmen, schuilen en nestelen. Zelfs de keuze van de ondergrond doet ertoe: een harde of langdurig vochtige ondergrond kan bij pinguïns leiden tot bumblefoot, beschadigingen en ontstekingen aan de voetzolen. Daarom vraagt ARTIS onder meer om natuurlijke materialen als rots, zand, gras en kiezelstenen.
Tegelijkertijd is ARTIS er natuurlijk ook voor de bezoeker. Wie een kaartje koopt, wil de dieren in het echt en liefst van dichtbij zien. Daarmee ontstaat een interessante ontwerpvraag: hoe geef je dieren voldoende rust en een omgeving waarin zij zoveel mogelijk hun natuurlijke gedrag kunnen vertonen, zonder ze voor de bezoeker aan het zicht te onttrekken? Vooral onder water liggen kansen. ARTIS werkt voor het tijdelijke pinguïnverblijf (het oude zeeleeuwenonderkomen) al met diep water en onderwaterramen, zodat bezoekers de pinguïns straks onder water kunnen zien ‘vliegen’.
En de leerlingen moeten nog verder vooruitdenken. Hun ontwerp moet geschikt zijn om in de toekomst ook de Jan-van-Gent te huisvesten. Dat levert nieuwe uitdagingen op: deze vogel vliegt, nestelt op rotsrichels en duikt vanaf hoogte het water in. Het ontwerp moet daar nu al rekening mee houden, zodat beide soorten later samen in één mixed exhibit kunnen leven zonder dat het verblijf opnieuw ingrijpend hoeft te worden aangepast.
Achter de opdracht zit bovendien een serieus verhaal. De Afrikaanse pinguïn is sinds 2024 officieel ernstig bedreigd. Er zijn wereldwijd minder dan 10.000 broedparen over en de populatie is de afgelopen decennia dramatisch afgenomen. Onder andere voedselgebrek, visserij, verstoring en veranderingen in het leefgebied vormen een bedreiging. De soort wordt inmiddels beschouwd als een van de pinguïnsoorten met het grootste risico om in het wild uit te sterven. Daarmee gaat de opdracht niet alleen over het ontwerpen van een dierenverblijf, maar ook over de rol die moderne dierentuinen kunnen spelen bij soortbehoud en over de vraag hoe de leerlingen daar met hun ontwerp aan kunnen bijdragen.
Tijdens hun bezoek aan ARTIS onderzochten en observeerden de leerlingen de pinguïns en hun omgeving. De komende weken combineren ze deze waarnemingen met bronnenonderzoek, vergelijken ze andere pinguïnverblijven en stellen ze een programma van eisen op. Daarna doorlopen ze de ontwerpcyclus: ideeën bedenken, keuzes onderbouwen, ontwerpen uitwerken en verbeteren. Uiteindelijk bouwen de teams een maquette op schaal en presenteren ze hun ontwerp.
De opdracht sluit daarmee aan bij een grotere ontwikkeling binnen ARTIS. Het dierenpark is bezig met een langetermijntransformatie waarbij meer ruimte ontstaat voor dieren en groen en verblijven steeds meer worden ingericht rond natuurlijk gedrag. Het uiteindelijke nieuwe pinguïnverblijf maakt deel uit van die toekomstplannen.
